Prof. Maria Agata Olech – polarny Super Kolos
Ilość wyświetleń: 990 - Dodano: czwartek, 11 grudnia 2025 12:16
Super Kolos został już przyznany. Tym razem ta najważniejsza kolosowa nagroda trafi w ręce prof. Marii Agaty Olech. Ceremonia wręczenia kolosowych statuetek odbędzie się w Gdyni podczas 28. Ogólnopolskich Spotkań Podróżników, Żeglarzy i Alpinistów (20-22 marca 2026 roku). Super Kolos stanowi wyraz uznania za wybitny wkład w eksplorację Arktyki i Antarktyki oraz imponujący dorobek naukowy
Prof. Maria Agata Olech (ur. 1941 w Nowym Sączu) to jedna z najwybitniejszych polskich badaczek regionów polarnych, pionierka lichenologii w Arktyce i Antarktyce oraz jedna z najważniejszych postaci polskiej i światowej eksploracji polarnej. Jej kariera przez dekady pozostawała nierozerwalnie związana z terenowymi badaniami prowadzonymi w ekstremalnych warunkach klimatycznych.
Od lat 80. XX wieku uczestniczyła w licznych wyprawach — zarówno na Spitsbergen, jak i do Antarktyki - często korzystając z bezpłatnych urlopów, aby realizować kolejne projekty naukowe. Stworzyła jeden z najbogatszych na świecie zbiorów porostów polarnych - ok. 30.000 okazów. Odkryła i opisała ponad 90 nowych dla nauki gatunków porostów, grzybów i glonów.
Jako uczestniczka i organizatorka ekspedycji brała udział m.in. w wieloletnim programie eksploracji trudno dostępnych obszarów Północy: „Wszystkie lądy i morza wokół Bieguna Północnego”. Obejmował on badania na terenach odległych, nieopisanych, trudnych nawigacyjnie i wymagających wyjątkowych kompetencji naukowych.
W 1998 roku dołączyła do wyprawy Janusza i Joëlle Kurbielów, płynąc na ich niewielkim, drewnianym jachcie Vagabond’elle wzdłuż słabo zbadanych wschodnich wybrzeży Grenlandii. Ekspedycja miała charakter naukowy — jej celem było badanie i dokumentowanie wrażliwych na zmiany klimatu oraz wpływ działaności człowieka ekosystemów stref polarnych.
W 2008 roku przewodniczyła wyprawie na obszarze Wyspy Pingwina oraz Wyspy Króla Jerzego, położonych w archipelagu Szetlandów Południowych u wybrzeży Antarktyki. Podczas badań prowadzonych w rejonach Turret Point i Three Sisters uhonorowano jej dokonania, nadając pobliskim wzgórzom nazwę Olech Hills.
W 2012 roku, ponownie w zespole Kurbielów, prof. Olech zapisała się w historii, jako pierwszy polski polarnik przepływając legendarne Przejście Północno-Zachodnie - jedną z najtrudniejszych tras morskich świata. Wyniki wyprawy znacząco wzbogaciły wiedzę o zmianach środowiskowych zachodzących w Arktyce.
Równolegle przez wiele lat prowadziła badania w Antarktyce, głównie w rejonie Polskiej Stacji im. Henryka Arctowskiego. Realizowała tam kartowanie roślinności i prace rekonesansowe na najtrudniej dostępnych, niezbadanych dotąd, obszarach Antarktyki zachodniej, zwłaszcza Wyspy Króla Jerzego. W 1991 roku została pierwszą kobietą kierującą całoroczną ekspedycją na Stację Arctowskiego - co w tamtych czasach było wydarzeniem przełomowym w historii polskich badań polarnych. Była też pierwszą polką prowadzącą badania na kontynencie Antarktydy.
Dzięki wieloletniej pasji i konsekwencji uchodzi dziś za jedną z kluczowych postaci, które współtworzyły polską obecność badawczą w Arktyce i Antarktyce.
Jest laureatką nagrody Laur Jagielloński nadaną przez rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego za wybitne osiągnięcia w zakresie nauk ścisłych i przyrodniczych.
Przeczytaj także:
PANI ZIMNYCH KRAIN
Wszystkie fotografie pochodzą z prywatnego arch. prof. Marii Agaty Olech
